ورود / ثبت‌نام
ریشه‌ی کلمات

شرطی

✦ واژه‌نگاری و روشن‌سازی: شرطی واژه: شرطی معادل انگلیسی: Conditional زبان: فارسی نقش دستوری: صفت حوزهٔ معنایی: شرط، وابستگی، الزام، احتمال، منطق، زبان ۱. تعریف‌ها الف) «شرطی» به چیزی گفته می‌شود که ب…

پارسی

شرطی

ریشه

✦ واژه‌نگاری و روشن‌سازی: شرطی

واژه: شرطی
معادل انگلیسی: Conditional
زبان: فارسی
نقش دستوری: صفت
حوزهٔ معنایی: شرط، وابستگی، الزام، احتمال، منطق، زبان

۱. تعریف‌ها

الف) «شرطی» به چیزی گفته می‌شود که به وجود یا تحقق یک شرط وابسته باشد.

ب) در زبان روزمره، «شرطی» می‌تواند چیزی را توصیف کند که فقط در صورت تحقق وضعیت خاصی اتفاق می‌افتد.

پ) در دستور زبان، «شرطی» به ساختاری گفته می‌شود که رابطه‌ای میان یک شرط و نتیجهٔ آن برقرار می‌کند.

ت) در منطق، گزارهٔ شرطی رابطه‌ای میان دو گزاره ایجاد می‌کند؛ به‌گونه‌ای که یکی به‌عنوان شرط و دیگری به‌عنوان نتیجه در نظر گرفته می‌شود.

ث) «شرطی» همچنین می‌تواند به رفتاری گفته شود که بر اثر تجربه، آموزش یا تکرار، نسبت به محرک خاصی شکل گرفته باشد.

۲. ریشه‌شناسی

الف) «شرطی» از «شرط» ساخته شده است.

ب) «شرط» واژه‌ای عربی است که وارد فارسی شده و «شرطی» با افزودن پسوند «ـی» به آن ساخته شده است.

پ) «شرط» از ریشهٔ عربی «ش-ر-ط» می‌آید و با مفاهیمی مانند نشانه، علامت، الزام و امر وابسته به تحقق چیزی ارتباط دارد.

ت) بنابراین «شرطی» در اصل چیزی را توصیف می‌کند که با «شرط» ارتباط دارد یا به آن وابسته است.

۳. معنای نخستین و تحول معنایی

الف) هستهٔ معنایی «شرطی» از مفهوم «شرط» و وابستگی به یک امر دیگر شکل گرفته است.

ب) از این مفهوم، معنای «وابسته به شرط» پدید آمده است.

پ) سپس این مفهوم در حوزه‌های مختلف مانند منطق، دستور زبان و روان‌شناسی کاربردهای تخصصی پیدا کرده است.

ت) مسیر معنایی:

شرط → وابستگی → وابسته به شرط → شرطی

۴. مترادف‌ها

الف) مشروط

ب) وابسته

پ) مقید

ت) وابسته به شرط؛ در برخی بافت‌ها

ث) احتمالی؛ در بعضی کاربردها، اما نه به‌عنوان مترادف دقیق

۵. متضادها

الف) غیرشرطی

ب) مطلق

پ) بدون قید و شرط

ت) نامشروط

ث) مستقل؛ در برخی بافت‌ها

۶. مشتقات و واژه‌های مرتبط

الف) شرط
تعریف: چیزی که تحقق یا اعتبار یک امر به آن وابسته است.

ب) مشروط
تعریف: وابسته به وجود یک شرط.
مثال:
«پذیرش او مشروط به تأیید نهایی است.»

پ) مشروط‌کردن
تعریف: وابسته کردن چیزی به تحقق یک شرط.
مثال:
«او رضایت خود را به انجام یک کار خاص مشروط کرد.»

ت) شرطی‌سازی
تعریف: ایجاد یا شکل‌دهی یک پاسخ یا رفتار از طریق ارتباط دادن آن با یک محرک یا شرایط خاص.
مثال:
«شرطی‌سازی یکی از مفاهیم مهم در روان‌شناسی یادگیری است.»

ث) غیرشرطی
تعریف: چیزی که وابسته به شرط خاصی نیست.
مثال:
«او حمایت غیرشرطی خود را اعلام کرد.»

۷. کاربردهای رایج

الف) جملهٔ شرطی
«اگر باران ببارد، در خانه می‌مانیم.»

ب) رابطهٔ شرطی
«میان این دو متغیر یک رابطهٔ شرطی برقرار شده است.»

پ) عشق شرطی
«عشق شرطی معمولاً به تحقق خواسته‌ها یا رفتارهای خاص وابسته است.»

ت) پذیرش شرطی
«پذیرش او کاملاً شرطی بود.»

ث) حمایت شرطی
«حمایت او به موفقیت پروژه وابسته بود.»

ج) واکنش شرطی
«این واکنش ممکن است در اثر تجربه‌های قبلی شکل گرفته باشد.»

۸. تفاوت با واژه‌های نزدیک

الف) شرطی و مشروط
این دو بسیار نزدیک‌اند. «مشروط» بیشتر بر وابسته بودن یک چیز به شرطی مشخص تأکید می‌کند؛ «شرطی» دامنهٔ کاربرد گسترده‌تری دارد و در اصطلاحات علمی و زبانی نیز استفاده می‌شود.

ب) شرطی و احتمالی
هر چیز شرطی الزاماً احتمالی نیست. شرطی بودن یعنی وابستگی به یک شرط، در حالی که احتمالی بودن به امکان وقوع اشاره دارد.

پ) شرطی و مطلق
«مطلق» به چیزی اشاره می‌کند که به شرط یا عامل بیرونی وابسته نیست؛ «شرطی» بر وابستگی تأکید دارد.

ت) شرطی و وابسته
«وابسته» مفهوم بسیار گسترده‌تری دارد؛ «شرطی» نوع مشخصی از وابستگی را بیان می‌کند که با یک شرط مرتبط است.

۹. مثال‌های کاربردی

الف) «اگر تلاش کنی، احتمال موفقیتت بیشتر می‌شود.» این یک ساختار شرطی است.

ب) «او محبتش را شرطی می‌کرد.»

پ) «پذیرش این پیشنهاد شرطی بود.»

ت) «این نتیجه به شرایط خاصی وابسته و بنابراین شرطی است.»

ث) «در زبان انگلیسی، جمله‌های شرطی انواع مختلفی دارند.»

ج) «برخی واکنش‌های انسانی ممکن است در اثر تجربه‌های مکرر شرطی شوند.»

۱۰. معنای ادبی، فلسفی و معنوی

الف) «شرطی» در سطح فلسفی ما را با مفهوم وابستگی روبه‌رو می‌کند.

ب) بسیاری از باورهای انسان ساختاری شرطی دارند:

«اگر موفق شوم، ارزشمندم.»

«اگر ثروتمند شوم، آرام خواهم شد.»

«اگر دیگران مرا تأیید کنند، احساس خوبی خواهم داشت.»

پ) چنین الگوهایی می‌توانند نشان دهند که فرد احساس ارزشمندی یا رضایت خود را به یک نتیجهٔ بیرونی وابسته کرده است.

ت) در مقابل، مفهوم «غیرشرطی» به چیزی اشاره می‌کند که برای وجود یا اعتبار خود به تحقق یک شرط خاص وابسته نیست.

ث) در ادبیات و معنویت، مفاهیمی مانند «عشق غیرشرطی» یا «پذیرش غیرشرطی» از همین تقابل میان وابستگی و عدم وابستگی شکل می‌گیرند.

ج) این برداشت‌ها جنبهٔ فلسفی یا معنوی دارند و نباید به‌عنوان واقعیت علمی قطعی ارائه شوند.

۱۱. روشن‌سازی عمیق‌تر

الف) «شرطی» یعنی: «این، تا وقتی آن اتفاق بیفتد.»

ب) در بسیاری از موقعیت‌های زندگی، شرطی بودن کاملاً طبیعی است.

پ) اما گاهی انسان بدون آنکه متوجه باشد، زندگی درونی خود را نیز شرطی می‌کند.

ت) مثلاً:

«وقتی پولدار شوم، آرام می‌شوم.»

«وقتی موفق شوم، ارزشمندم.»

«وقتی دوستم داشته باشند، خوشحال می‌شوم.»

ث) در اینجا مسئله فقط یک شرط بیرونی نیست؛ بلکه یک رابطهٔ ذهنی میان «نتیجه» و «احساس» ساخته شده است.

ج) شناخت این شرط‌ها به انسان اجازه می‌دهد بپرسد:

آیا این شرط واقعاً ضروری است؟

یا فقط به آن عادت کرده‌ام؟

۱۲. ارتباط با واژه‌های قبلی

الف) «شرطی» مستقیماً با «شرط» ارتباط دارد؛ زیرا هر امر شرطی بر نوعی وابستگی بنا شده است.

ب) «قانون» می‌تواند شرایطی را تعیین کند که رفتار یا نتیجه‌ای بر اساس آن شکل بگیرد.

پ) «خواستن» ممکن است شرطی شود؛ مانند «اگر به این خواسته برسم، خوشحال خواهم شد.»

ت) «نیاز» نیز گاهی با خواسته اشتباه گرفته می‌شود و به‌صورت شرطی در ذهن شکل می‌گیرد.

ث) «توجه» و «تمرکز» می‌توانند شرط‌هایی را که در ذهن ما فعال هستند تقویت کنند.

ج) «انتخاب» نیز همیشه در میان مجموعه‌ای از شرایط انجام می‌شود.

چ) زنجیرهٔ مفهومی این واژه‌ها:

شرط → وابستگی → باور → خواستن → توجه → تمرکز → انتخاب → تجربه

۱۳. پرسش پایانی

الف) کدام احساس یا خواسته را در زندگی‌ات به یک «اگر» وابسته کرده‌ای؟

انگلیسی

Conditional

ریشه

✦ Word Illumination: Conditional

Word: Conditional

معادل فارسی: شرطی

Language: English

Part of speech: Adjective, Noun

Semantic field: Conditions, dependency, logic, grammar, psychology, relationships

1. Definitions

A) “Conditional” describes something that depends on a particular condition or requirement.

Example:

The offer is conditional on your approval.

B) In grammar, “conditional” refers to a sentence or verb structure expressing a condition and its possible result.

Example:

“If I have time, I will call you.”

C) In logic, “conditional” describes a relationship in which one proposition is connected to another through a condition.

Example:

The statement describes a conditional relationship between two events.

D) As a noun, “conditional” can refer to a conditional statement or a conditional form, especially in grammar.

2. Etymology

A) “Conditional” comes from Middle English and Anglo-French forms related to Old French condicion.

B) It ultimately derives from Latin condiciō, meaning “agreement, stipulation, circumstance, or condition.”

C) The Latin word is connected with condīcere, meaning “to agree upon” or “to stipulate.”

D) The suffix “-al” forms an adjective meaning “related to.”

E) Therefore:

condition → something upon which another thing depends

+

-al → relating to

conditional → relating to a condition or dependent upon a condition

3. Original & Earliest Meaning

A) The historical foundation of “conditional” is the idea of something being connected to a condition, stipulation, or circumstance.

B) From this concept developed the meaning of something that is not absolute but depends upon another factor.

C) The semantic development can be represented as:

stipulation → condition → dependency → conditional

4. Synonyms

A) Contingent

B) Dependent

C) Qualified

D) Provisional

E) Limited

F) Subject to

G) Circumstantial — in certain contexts

5. Antonyms

A) Unconditional

B) Absolute

C) Independent

D) Unrestricted

E) Certain — in some contexts

6. Derivatives & Related Forms

A) Condition

Definition: Something upon which another thing depends.

Example:

One condition of the agreement is confidentiality.

B) Unconditional

Definition: Not dependent on any condition.

Example:

She gave him unconditional support.

C) Conditionally

Definition: In a way that depends on a condition.

Example:

The proposal was conditionally accepted.

D) Conditionality

Definition: The state or quality of being conditional.

Example:

The conditionality of the agreement was clearly stated.

E) Conditional sentence

Definition: A sentence expressing a condition and its possible consequence.

Example:

“If you study, you will improve.”

7. Common Usage

A) Conditional agreement

Example:

They reached a conditional agreement.

B) Conditional offer

Example:

She received a conditional offer from the university.

C) Conditional approval

Example:

The project received conditional approval.

D) Conditional love

Example:

Some people grow up believing that love is conditional.

E) Conditional acceptance

Example:

His acceptance was conditional on several requirements.

F) Conditional statement

Example:

The program uses a conditional statement.

G) Conditional sentence

Example:

“If I had known, I would have acted differently.”

8. Nuance: Conditional vs. Related Words

A) Conditional vs. Contingent

Both express dependence, but “contingent” often emphasizes that something depends on a future event or circumstance.

B) Conditional vs. Dependent

“Dependent” is broader. “Conditional” specifically emphasizes dependence on a stated or implied condition.

C) Conditional vs. Provisional

“Provisional” usually means temporary or subject to later confirmation, while “conditional” means dependent upon a condition.

D) Conditional vs. Unconditional

“Conditional” means “only if certain requirements are met.” “Unconditional” means “without requiring those conditions.”

E) Conditional vs. Absolute

“Absolute” suggests something complete, unrestricted, or not dependent on external conditions; “conditional” suggests limitation or dependency.

9. Example Sentences

A) The agreement is conditional on final approval.

B) Her acceptance was conditional.

C) The offer is conditional upon payment.

D) If I had more time, I would travel more.

E) His support was conditional on the project's success.

F) Some people believe that happiness is conditional on external circumstances.

G) A conditional relationship can change when its underlying condition changes.

H) She questioned whether her own beliefs were conditional or absolute.

10. Literary, Philosophical & Metaphysical Meaning

A) “Conditional” points toward one of the fundamental structures of human thinking: dependency.

B) Human beings often construct relationships between events in the form of:

“If this happens, then that will happen.”

C) This structure appears in logic, language, decision-making, expectations, and everyday life.

D) It also appears in personal beliefs:

“If I succeed, I will be worthy.”

“If I become wealthy, I will be happy.”

“If they accept me, I will feel valuable.”

E) These statements can reveal psychological conditions that a person has placed around happiness, identity, or self-worth.

F) Philosophically, an important question is whether these conditions are necessary realities or assumptions that have been learned and internalized.

G) Spiritual traditions sometimes distinguish between conditional and unconditional forms of love, acceptance, or inner peace.

H) These interpretations belong to philosophical or spiritual thought and should not be presented as scientifically established facts.

11. Deeper Illumination

A) “Conditional” describes a world of “if.”

B) It says:

“If this happens, then that can happen.”

C) Some conditions are real.

D) Some are created by agreements.

E) And some exist primarily within our beliefs.

F) The interesting question is not whether conditions exist, but which conditions truly need to exist.

G) A person may believe:

“I can be happy if I succeed.”

But another possibility is:

“I can pursue success without making happiness dependent on success.”

H) This distinction separates desire from dependency.

I) Conditional thinking can be useful for making decisions, but unconscious conditional thinking can quietly determine how we experience our lives.

J) The deeper movement can be seen as:

Condition → Dependency → Belief → Expectation → Choice → Experience

12. Connection to Previous Words

A) “Conditional” connects directly with “condition,” because something conditional exists in relation to a condition.

B) “Law” can establish conditional relationships: if a certain requirement is met, a particular outcome follows.

C) “Want” can become conditional when desire is connected to a required outcome.

D) “Need” may describe something genuinely necessary, while “conditional” describes dependence upon a particular circumstance.

E) “Attention” and “focus” determine which conditions become important in our awareness.

F) “Choice” takes place within particular conditions, while also sometimes changing those conditions.

G) “Winner” can be defined conditionally within a competition: whoever satisfies the rules and achieves the required result becomes the winner.

H) The conceptual chain can be viewed as:

Condition → Belief → Want → Attention → Focus → Choice → Action → Result

13. Final Contemplation

A) What in your life have you unconsciously made conditional on achieving a particular result?

مشارکت‌های تکمیلیِ کاربران

برای نوشتنِ مشارکت وارد شو.
هنوز مشارکتِ تأییدشده‌ای نیست. اولین نفر باش!